Ulga prorodzinna przy ryczałcie – czy przedsiębiorca może z niej skorzystać?

Wielu przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą i rozliczających się w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zastanawia się, czy mogą skorzystać z ulgi prorodzinnej na dzieci. Wątpliwości pojawiają się szczególnie w sytuacji, gdy podatnik nie uzyskuje innych dochodów opodatkowanych według skali podatkowej, a jedynie przychody z działalności gospodarczej opodatkowane ryczałtem.

Pytanie pojawia się również w praktyce rozliczeń rocznych – czy przedsiębiorca może złożyć zeznanie PIT-37, wykazać w nim zapłacone składki zdrowotne i skorzystać z ulgi na dziecko poprzez załącznik PIT-O. Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba dokładnie przeanalizować przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na czym polega ulga prorodzinna?

Ulga prorodzinna, nazywana również ulgą na dziecko, jest jedną z najpopularniejszych ulg podatkowych w polskim systemie podatkowym. Jej podstawę prawną stanowi art. 27f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 27f ust. 1 ustawy o PIT:

„Od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27 podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego lub sprawował opiekę jako rodzina zastępcza.”

Oznacza to, że podatnik może pomniejszyć należny podatek o określoną kwotę ulgi na każde dziecko, jeżeli spełnia ustawowe warunki. Warunkiem jest przede wszystkim sprawowanie opieki nad dzieckiem oraz posiadanie dochodów opodatkowanych w sposób umożliwiający zastosowanie tej ulgi.

Kiedy można skorzystać z ulgi na dziecko?

Zgodnie z przepisami ulga przysługuje w odniesieniu do dzieci:

• małoletnich,

• uczących się do ukończenia 25 roku życia,

• dzieci otrzymujących zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną.

W przypadku dzieci małoletnich wystarczy, że podatnik w roku podatkowym wykonywał władzę rodzicielską. Wysokość ulgi określa art. 27f ust. 2 ustawy o PIT, który wskazuje konkretne kwoty odliczenia w zależności od liczby dzieci.

Ulga wynosi rocznie:

• 1112,04 zł na pierwsze dziecko,

• 1112,04 zł na drugie dziecko,

• 2000,04 zł na trzecie dziecko,

• 2700 zł na czwarte i każde kolejne dziecko.

Kwoty te odlicza się od podatku dochodowego należnego za dany rok podatkowy.

Czy ryczałt wyklucza ulgę na dziecko?

Ulga prorodzinna przy ryczałcie – czy przedsiębiorca może z niej skorzystać? - przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem często zakładają, że skoro nie płacą podatku według skali podatkowej, to nie mogą korzystać z ulgi prorodzinnej. W rzeczywistości sytuacja jest bardziej złożona.

Podstawową zasadą jest to, że ulga na dziecko jest odliczana od podatku obliczonego według skali podatkowej, o czym wprost mówi art. 27f ust. 1 ustawy o PIT, który odwołuje się do podatku obliczonego zgodnie z art. 27 ustawy o PIT.

Podatek z działalności opodatkowanej ryczałtem nie jest jednak obliczany według skali podatkowej. Zasady opodatkowania ryczałtem określa bowiem ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym, a podatek ustalany jest jako procent przychodu.

W praktyce oznacza to, że:

• podatek ryczałtowy nie jest podatkiem obliczonym według art. 27 ustawy o PIT,

• a więc ulga prorodzinna nie może zostać odliczona od podatku ryczałtowego.

Czy można rozliczyć ulgę w PIT-37 przy ryczałcie?

W praktyce pojawia się pomysł, aby przedsiębiorca opodatkowany ryczałtem złożył dodatkowo zeznanie PIT-37, nawet jeśli nie osiągał dochodów z pracy czy umów cywilnoprawnych. W takim zeznaniu podatnik wykazuje czasem zapłacone składki zdrowotne, a następnie próbuje zastosować ulgę prorodzinną.Takie rozwiązanie nie jest jednak prawidłowe.

Zeznanie PIT-37 służy bowiem do rozliczenia dochodów opodatkowanych według skali podatkowej, np.:

• z umowy o pracę,

• z umowy zlecenia,

• z emerytury lub renty.

Jeżeli podatnik w danym roku podatkowym nie osiągnął takich dochodów, to nie ma podstaw do składania zeznania PIT-37 wyłącznie w celu skorzystania z ulgi na dziecko.

Dlaczego brak dochodu uniemożliwia skorzystanie z ulgi?

Ulga prorodzinna jest odliczeniem od podatku. Oznacza to, że aby z niej skorzystać, musi istnieć podatek dochodowy, od którego można dokonać odliczenia.

Jeżeli podatnik:

• osiąga wyłącznie przychody z działalności opodatkowanej ryczałtem,

• nie uzyskuje dochodów opodatkowanych według skali podatkowej,

to nie posiada podatku obliczonego zgodnie z art. 27 ustawy o PIT, od którego można byłoby odliczyć ulgę prorodzinną.

W konsekwencji ulga na dziecko nie może zostać zastosowana.

Czy składki zdrowotne mają znaczenie dla ulgi?

W analizowanej sytuacji pojawia się jeszcze jeden element – zapłacone składki zdrowotne, które nie zostały odliczone w działalności gospodarczej. W przeszłości część podatników próbowała wykazywać takie składki w zeznaniu PIT-37, licząc na możliwość zastosowania ulgi prorodzinnej.

Należy jednak pamiętać, że składki zdrowotne nie tworzą dochodu podatkowego. Są one jedynie elementem obliczenia podatku, a nie podstawą jego powstania.

Dlatego samo wykazanie składek zdrowotnych w zeznaniu rocznym nie powoduje powstania podatku, od którego można odliczyć ulgę na dziecko.

Kiedy przedsiębiorca na ryczałcie może skorzystać z ulgi na dziecko?

Przedsiębiorca rozliczający się ryczałtem może skorzystać z ulgi prorodzinnej tylko wtedy, gdy jednocześnie uzyskuje inne dochody opodatkowane według skali podatkowej.

Przykładowo może to być sytuacja, gdy podatnik:

• prowadzi działalność opodatkowaną ryczałtem,

• a jednocześnie pracuje na umowie o pracę.

W takim przypadku dochody z pracy są rozliczane w PIT-37, a od podatku obliczonego od tych dochodów można odliczyć ulgę prorodzinną. Podstawą prawną takiego odliczenia pozostaje art. 27f ust. 1 ustawy o PIT, który pozwala odliczyć ulgę od podatku obliczonego zgodnie z art. 27 tej ustawy.

Czy przedsiębiorcy na ryczałcie mogą skorzystać z ulgi prorodzinnej – podsumowanie

Przychody z działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem nie wyłączają same w sobie prawa do ulgi na dziecko. Jednak w praktyce możliwość jej zastosowania jest ograniczona.

Ulga prorodzinna może być bowiem odliczona wyłącznie od podatku obliczonego według skali podatkowej, o czym wprost stanowi art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jeżeli przedsiębiorca osiąga wyłącznie przychody opodatkowane ryczałtem i nie posiada innych dochodów opodatkowanych według skali podatkowej, nie będzie miał podatku, od którego można odliczyć ulgę.

W takiej sytuacji złożenie zerowego PIT-37 oraz wykazanie składek zdrowotnych nie daje prawa do skorzystania z ulgi prorodzinnej. Aby z niej skorzystać, podatnik musi posiadać dochody opodatkowane według skali podatkowej, np. z umowy o pracę lub umowy zlecenia.

Dopiero w takim przypadku możliwe jest rozliczenie ulgi na dziecko w zeznaniu rocznym wraz z załącznikiem PIT-O.

Ulga prorodzinna przy ryczałcie – czy przedsiębiorca może z niej skorzystać? – podsumowanie

Przedsiębiorcy opodatkowani ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie tracą automatycznie prawa do ulgi prorodzinnej. Jednak aby faktycznie z niej skorzystać, muszą posiadać dochody opodatkowane według skali podatkowej. Jeżeli podatnik uzyskuje wyłącznie przychody z działalności opodatkowanej ryczałtem i nie osiąga innych dochodów, w praktyce nie ma możliwości zastosowania ulgi na dziecko. W takiej sytuacji samo złożenie zerowego zeznania PIT-37 nie daje prawa do odliczenia ulgi prorodzinnej.