Ryczałt a handel kryptowalutami i inwestowanie na giełdzie – czy można łączyć te formy?

Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych często zastanawiają się, czy dodatkowe inwestowanie prywatnych środków w kryptowaluty lub na giełdzie może wpłynąć na możliwość dalszego korzystania z tej formy opodatkowania. Wątpliwości pojawiają się szczególnie w sytuacji, gdy działalność gospodarcza prowadzona jest w zupełnie innym zakresie, na przykład w branży IT, a obrót kryptowalutami odbywa się wyłącznie prywatnie. W takiej sytuacji istotne jest rozróżnienie źródeł przychodów oraz ustalenie, czy inwestowanie prywatnych środków stanowi działalność gospodarczą, czy też przychody z kapitałów pieniężnych. To właśnie ta kwestia decyduje o tym, czy podatnik może nadal korzystać z opodatkowania ryczałtem.

Obrót kryptowalutami i akcjami jako przychody z kapitałów pieniężnych

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe. Oznacza to, że ustawodawca wyraźnie oddziela przychody z inwestycji od przychodów z działalności gospodarczej. Dodatkowo w art. 17 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazano, że za przychody z kapitałów pieniężnych uznaje się m.in. przychody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Natomiast w art. 17 ust. 1 pkt 11 tej samej ustawy ustawodawca wskazuje wprost przychody z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.

Oznacza to, że:

• sprzedaż akcji,

• obrót instrumentami finansowymi,

• sprzedaż kryptowalut,

stanowią odrębne źródło przychodów, niezależne od działalności gospodarczej.

W konsekwencji dochody z tego tytułu nie są rozliczane w ramach działalności gospodarczej, lecz w ramach przychodów z kapitałów pieniężnych. Potwierdza to również art. 30b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych oraz walut wirtualnych opodatkowane są 19% podatkiem dochodowym.

Co istotne, rozliczenie następuje w odrębnym zeznaniu rocznym PIT-38, a nie w zeznaniu dotyczącym działalności gospodarczej.

Ryczałt a dodatkowe inwestowanie prywatne

Ryczałt a handel kryptowalutami i inwestowanie na giełdzie – czy można łączyć te formy? -podatnik prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług informatycznych może korzystać z opodatkowania ryczałtem, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, opodatkowaniu ryczałtem podlegają przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Przepisy te odnoszą się wyłącznie do działalności gospodarczej, a nie do innych źródeł przychodów.

Jednocześnie art. 8 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym wskazuje sytuacje, w których podatnik nie może stosować ryczałtu. W przepisie tym wymieniono m.in.:

• prowadzenie apteki,

• handel częściami do pojazdów mechanicznych,

• działalność w zakresie wolnych zawodów niewymienionych w ustawie,

• działalność w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych.

Warto zwrócić uwagę, że przepisy te odnoszą się do działalności gospodarczej prowadzonej w określonym zakresie. Jeżeli podatnik nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu kryptowalutami czy instrumentami finansowymi, a jedynie inwestuje prywatne środki, nie dochodzi do naruszenia tych przepisów. Oznacza to, że samo inwestowanie prywatne nie powoduje utraty prawa do opodatkowania ryczałtem.

Kiedy inwestowanie może zostać uznane za działalność gospodarczą

Warto jednak zwrócić uwagę na sytuacje, w których inwestowanie mogłoby zostać uznane za działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, działalność gospodarcza to działalność:

• zarobkowa,

• wykonywana w sposób zorganizowany,

• wykonywana w sposób ciągły,

• prowadzona we własnym imieniu.

Jeżeli inwestowanie w kryptowaluty lub na giełdzie spełniałoby te warunki, organ podatkowy mógłby uznać, że podatnik prowadzi działalność gospodarczą w tym zakresie. W takiej sytuacji przychody mogłyby zostać zakwalifikowane jako przychody z działalności gospodarczej, a nie z kapitałów pieniężnych. To z kolei mogłoby wpłynąć na możliwość stosowania ryczałtu, zwłaszcza gdyby działalność ta była wyłączona z tej formy opodatkowania. W przypadku inwestowania prywatnych oszczędności, bez prowadzenia zorganizowanej działalności, takie ryzyko jest jednak niewielkie.

Dwa zeznania podatkowe – PIT-28 i PIT-38

Podatnik, który prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem oraz inwestuje prywatnie w kryptowaluty lub na giełdzie, rozlicza swoje dochody w dwóch odrębnych zeznaniach podatkowych.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym podatnik składa zeznanie PIT-28 dla przychodów z działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem.

Natomiast dochody z kapitałów pieniężnych, zgodnie z art. 45 ust. 1a pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, rozlicza się w zeznaniu PIT-38.

Oznacza to, że:

• działalność informatyczna opodatkowana ryczałtem trafia do PIT-28,

• sprzedaż kryptowalut i papierów wartościowych trafia do PIT-38.

Warto również pamiętać, że dochodów z PIT-38 nie łączy się z innymi dochodami. Wynika to z art. 30b ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który wskazuje, że dochody te nie podlegają łączeniu z dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej ani ryczałtem.

Ryczałt a handel kryptowalutami i inwestowanie na giełdzie – czy można łączyć te formy? – podsumowanie

Obrót kryptowalutami oraz inwestowanie na giełdzie, prowadzone prywatnie i poza działalnością gospodarczą, nie powodują utraty prawa do opodatkowania działalności gospodarczej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Wynika to z faktu, że przychody z kryptowalut i papierów wartościowych stanowią odrębne źródło przychodów, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 i 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz są opodatkowane na zasadach określonych w art. 30b tej ustawy.

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług informatycznych może zatem jednocześnie inwestować prywatne środki w kryptowaluty lub na giełdzie i nadal korzystać z ryczałtu. W takiej sytuacji konieczne jest jedynie rozliczenie dochodów w dwóch odrębnych zeznaniach rocznych: PIT-28 oraz PIT-38.