Samochód kupiony przed małżeństwem a działalność gospodarcza żony

W praktyce podatkowej bardzo często pojawia się sytuacja, w której samochód został kupiony przez męża przed zawarciem małżeństwa, a po ślubie pojawia się pytanie, czy pojazd ten może zostać wykorzystany w działalności gospodarczej żony. Kluczowe znaczenie ma tutaj to, że samochód kupiony przed małżeństwem nie wchodzi automatycznie do wspólności majątkowej.

Jeżeli samochód został nabyty przed zawarciem związku małżeńskiego i nie został później wprowadzony do wspólności majątkowej, to – zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – pozostaje on majątkiem osobistym męża. Sam fakt zawarcia małżeństwa nie powoduje „automatycznego” objęcia takiego składnika majątku wspólnością.

To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla podatku dochodowego i amortyzacji.

Wspólność majątkowa a samochód kupiony przed ślubem

Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa, ale obejmuje ona wyłącznie przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa.

Jednocześnie art. 33 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazuje wprost, że do majątku osobistego należą przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej.

Oznacza to, że:

• samochód kupiony przed małżeństwem,

• samochód niewprowadzony do wspólności majątkowej,

• samochód, który nie został objęty umową rozszerzającą wspólność majątkową,

➡ jest wyłączną własnością męża.

Dopóki małżonkowie nie zdecydują się na rozszerzenie wspólności majątkowej (np. w formie umowy notarialnej), samochód pozostaje majątkiem osobistym męża, nawet jeśli faktycznie jest używany przez żonę.

Amortyzacja w PIT a własność samochodu

Samochód kupiony przed małżeństwem a działalność gospodarcza żony - przechodząc na grunt podatku dochodowego, decydujące znaczenie ma art. 22a ust. 1 ustawy o PIT. Przepis ten jasno wskazuje, że amortyzacji podlegają wyłącznie środki trwałe stanowiące własność lub współwłasność podatnika.

Zgodnie z art. 22a ust. 1 ustawy o PIT amortyzacji podlegają m.in. środki transportu:

• stanowiące własność lub współwłasność podatnika,

• kompletne i zdatne do użytku,

• wykorzystywane na potrzeby działalności gospodarczej.

W analizowanym przypadku:

• samochód został kupiony przed małżeństwem,

• samochód nie został wprowadzony do wspólności majątkowej,

• samochód jest majątkiem osobistym męża,

➡ żona nie jest właścicielem ani współwłaścicielem pojazdu.

To oznacza, że żona nie może wprowadzić samochodu do ewidencji środków trwałych swojej działalności gospodarczej i nie ma prawa dokonywać odpisów amortyzacyjnych zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów.

Samochód męża w działalności żony – dlaczego samo używanie nie wystarcza

W praktyce podatnicy często argumentują, że skoro samochód:

• jest faktycznie używany w działalności gospodarczej żony,

• służy do dojazdów do kontrahentów,

• generuje przychody,

to powinien podlegać amortyzacji. Niestety, ustawa o PIT nie przewiduje amortyzacji na podstawie samego użytkowania.

Odpisy amortyzacyjne – jako szczególny rodzaj kosztu – mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów wyłącznie wtedy, gdy spełnione są warunki z art. 22a–22o ustawy o PIT. Brak własności lub współwłasności automatycznie wyklucza amortyzację, nawet jeśli samochód jest intensywnie wykorzystywany w działalności.

Kiedy amortyzacja byłaby możliwa?

Sytuacja mogłaby wyglądać inaczej wyłącznie wtedy, gdy:

• małżonkowie rozszerzą wspólność majątkową na samochód kupiony przed małżeństwem,

• albo mąż przeniesie własność samochodu na żonę (np. sprzedaż, darowizna),

• albo samochód stanie się składnikiem majątku wspólnego na mocy umowy majątkowej małżeńskiej.

Dopiero wówczas żona uzyska status współwłaściciela lub właściciela, co spełnia podstawowy warunek z art. 22a ustawy o PIT.

Samochód kupiony przed małżeństwem a działalność gospodarcza żony – podsumowanie

Jeżeli samochód został kupiony przed małżeństwem, nie został wprowadzony do wspólności majątkowej i stanowi majątek osobisty męża, to żona nie ma prawa wprowadzić go do ewidencji środków trwałych swojej działalności gospodarczej ani dokonywać odpisów amortyzacyjnych zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów.

Odpowiedź, że samochód kupiony przed małżeństwem i niewprowadzony do wspólności majątkowej pozostaje własnością męża i nie może być amortyzowany przez żonę, jest w pełni prawidłowa, bezpieczna podatkowo i zgodna z praktyką organów podatkowych.