Opodatkowanie emerytury z Niemiec otrzymywanej przez polskiego rezydenta podatkowego

Polski obywatel mający miejsce zamieszkania w Polsce może otrzymywać jednocześnie świadczenie emerytalne z polskiego ZUS oraz emeryturę z zagranicy, np. z Niemiec. W takiej sytuacji pojawia się pytanie, gdzie powinien zostać opodatkowany dochód z niemieckiej emerytury, kto odpowiada za pobór podatku oraz w jaki sposób następuje rozliczenie roczne. Znaczenie mają w tym przypadku przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz postanowienia umowy między Polską a Niemcami o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Opodatkowanie niemieckiej emerytury w Polsce

Podstawową zasadą jest to, że osoba mająca miejsce zamieszkania w Polsce podlega w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich uzyskania.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych:

„Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.”

Natomiast art. 3 ust. 1a ustawy o PIT wskazuje, że za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która:

„1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.”

Jeżeli podatnik spełnia powyższe warunki, jego zagraniczne świadczenia emerytalne muszą zostać rozliczone w Polsce. Jednocześnie należy uwzględnić postanowienia umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, podpisanej w Berlinie 14 maja 2003 r. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej umowy:

„Emerytury i podobne świadczenia lub renty otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie z drugiego Umawiającego się Państwa podlegają opodatkowaniu tylko w tym pierwszym Państwie.”

Oznacza to, że jeżeli osoba mieszka w Polsce, to emerytura wypłacana z Niemiec powinna być opodatkowana wyłącznie w Polsce.

Kto jest płatnikiem podatku od niemieckiej emerytury

W praktyce sposób poboru podatku zależy od sposobu przekazywania świadczenia emerytalnego. Jeżeli emerytura z Niemiec wpływa bezpośrednio na rachunek bankowy podatnika w Polsce, obowiązki płatnika mogą spoczywać na banku.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT:

„Do poboru zaliczek miesięcznych jako płatnicy są obowiązane osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty emerytur i rent z zagranicy.”

Opodatkowanie emerytury z Niemiec otrzymywanej przez polskiego rezydenta podatkowego - w praktyce oznacza to, że jeżeli świadczenie emerytalne z Niemiec jest przekazywane za pośrednictwem polskiego banku, bank może być zobowiązany do pobierania zaliczek na podatek dochodowy.

Bank dokonuje wtedy:

• obliczenia zaliczki na podatek dochodowy,

• pobrania jej z wypłacanego świadczenia,

• przekazania jej do właściwego urzędu skarbowego.

Dodatkowo bank sporządza informację PIT-11, która jest przekazywana podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu.

Pobór składki zdrowotnej

W przypadku emerytur zagranicznych przekazywanych za pośrednictwem banków mogą być również pobierane składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podstawę prawną stanowi art. 75 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym:

„Do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne za osoby pobierające emerytury i renty z zagranicy zobowiązane są podmioty dokonujące wypłaty tych świadczeń.”

Natomiast art. 75 ust. 1a tej ustawy wskazuje, że:

„W przypadku emerytur i rent przekazywanych przez banki, banki są obowiązane do poboru i przekazania składek na ubezpieczenie zdrowotne.”

Oznacza to, że w wielu przypadkach to właśnie bank odpowiada zarówno za pobór zaliczki na podatek dochodowy, jak i za pobór składki zdrowotnej.

Rozliczenie roczne emerytury z Niemiec

Niezależnie od poboru zaliczek przez bank, podatnik musi wykazać dochód z emerytury zagranicznej w rocznym zeznaniu podatkowym.

Podstawą do sporządzenia zeznania są najczęściej:

• informacja PIT-11 otrzymana z banku,

• dokumenty dotyczące wysokości świadczenia otrzymane z zagranicznej instytucji emerytalnej,

• wyciągi bankowe potwierdzające wysokość otrzymanych świadczeń.

Rozliczenie roczne następuje w Polsce – w zeznaniu podatkowym składanym do właściwego urzędu skarbowego. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o PIT:

„Podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie według ustalonego wzoru o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym.”

Jeżeli emeryt otrzymuje wyłącznie dochody opodatkowane w Polsce, co do zasady rozliczenie następuje wyłącznie przed polskim urzędem skarbowym.

Opodatkowanie emerytury z Niemiec otrzymywanej przez polskiego rezydenta podatkowego – podsumowanie

W przypadku polskiego rezydenta podatkowego otrzymującego emeryturę z Niemiec zastosowanie mają zarówno przepisy ustawy o PIT, jak i postanowienia polsko-niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Po pierwsze, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o PIT polski rezydent podatkowy rozlicza w Polsce wszystkie swoje dochody, również te osiągnięte za granicą. Po drugie, zgodnie z art. 18 umowy między Polską a Niemcami o unikaniu podwójnego opodatkowania emerytura z Niemiec wypłacana osobie mieszkającej w Polsce podlega opodatkowaniu wyłącznie w Polsce. Po trzecie, jeżeli emerytura wpływa na rachunek bankowy w Polsce, bank może pełnić funkcję płatnika i pobierać zaliczki na podatek dochodowy na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT.

Po czwarte, bank może również pobierać składkę zdrowotną na podstawie art. 75 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Po piąte, podatnik dokonuje rocznego rozliczenia w Polsce, składając zeznanie podatkowe do urzędu skarbowego zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o PIT. W efekcie emerytura z Niemiec otrzymywana przez osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce jest rozliczana zasadniczo w całości w Polsce, a obowiązek poboru zaliczek może spoczywać na banku przekazującym świadczenie.