Współpraca z osobami na działalności nierejestrowanej a PIT-11

Działalność nierejestrowana stała się w ostatnich latach popularną formą uzyskiwania dodatkowych przychodów przez osoby fizyczne. Z perspektywy firm współpracujących z takimi osobami pojawiają się jednak wątpliwości, jak prawidłowo rozliczyć wypłacane należności, a w szczególności czy istnieje obowiązek wystawienia informacji PIT-11 oraz jak ująć opłacone składki na ubezpieczenia społeczne.

Problematyczne bywają zwłaszcza sytuacje, w których osoba wykonująca świadczenia w ramach działalności nierejestrowanej nie posiada innego tytułu do ubezpieczeń, a więc podlega pełnym składkom ZUS. Powstaje wówczas pytanie, czy firma powinna dokumentować te rozliczenia podatkowo i w jaki sposób osoba otrzymująca wynagrodzenie może uwzględnić zapłacone składki w swoim rozliczeniu rocznym.

Przychody z działalności nierejestrowanej jako przychody z innych źródeł

Na gruncie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych działalność nierejestrowana została jednoznacznie zakwalifikowana do określonego źródła przychodów. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy jednym ze źródeł przychodów są inne źródła.

Ustawodawca doprecyzował tę kwalifikację w art. 20 ust. 1ba u.p.d.o.f., wskazując wprost, że:

„Za przychody z innych źródeł uważa się również przychody z działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców”,

czyli właśnie z działalności nierejestrowanej.

Oznacza to, że wynagrodzenie wypłacane osobom wykonującym świadczenia w tej formie nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej, lecz przychód z innych źródeł w rozumieniu przepisów podatkowych. Ta kwalifikacja ma kluczowe znaczenie dla ustalenia obowiązków informacyjnych po stronie podmiotu wypłacającego należności.

Obowiązek sporządzenia PIT-11 przy wypłatach z działalności nierejestrowanej

Współpraca z osobami na działalności nierejestrowanej a PIT-11 - zasady sporządzania informacji PIT-11 wynikają z art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:

„Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów”.

Przepis ten obejmuje zatem sytuacje, w których:

• wypłacane są należności stanowiące przychody z innych źródeł,

• wypłaty dokonuje podmiot prowadzący działalność gospodarczą lub inny podmiot wskazany w ustawie,

• przychody te nie korzystają ze zwolnień wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a ani art. 52c u.p.d.o.f. oraz nie są objęte zaniechaniem poboru podatku.

W przypadku współpracy z osobami na działalności nierejestrowanej wszystkie te warunki są spełnione. Wynagrodzenie wypłacane takim osobom stanowi przychód z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., nie jest objęte zwolnieniem podatkowym i jest wypłacane przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

W konsekwencji firma ma obowiązek sporządzenia i przekazania tym osobom informacji PIT-11, niezależnie od tego, czy osoby te posiadają inne źródła dochodów lub inne tytuły do ubezpieczeń.

Składki ZUS a wykazanie ich w informacji PIT-11

Szczególne znaczenie praktyczne ma kwestia składek na ubezpieczenia społeczne, zwłaszcza w sytuacji, gdy osoba wykonująca działalność nierejestrowaną nie jest nigdzie indziej zatrudniona i podlega pełnym składkom ZUS. Jeżeli firma – jako płatnik – pobiera lub opłaca za taką osobę składki na ubezpieczenia społeczne, składki te powinny zostać prawidłowo ujęte w PIT-11.

Zgodnie z zasadami sporządzania formularza PIT-11, składki na ubezpieczenia społeczne podlegające odliczeniu od dochodu wykazuje się w odpowiedniej pozycji formularza. W aktualnym wzorze PIT-11 są to składki ujmowane w poz. 95.

Ujęcie tych kwot w PIT-11 ma istotne znaczenie dla osoby uzyskującej przychody z działalności nierejestrowanej, ponieważ umożliwia jej prawidłowe rozliczenie podatku dochodowego. Składki wykazane w PIT-11 mogą zostać przez nią odliczone od dochodu w zeznaniu rocznym, zgodnie z ogólnymi zasadami wynikającymi z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Rozliczenie składek przez osobę prowadzącą działalność nierejestrowaną

Osoba uzyskująca przychody z działalności nierejestrowanej rozlicza je w zeznaniu rocznym jako przychody z innych źródeł. Informacja PIT-11 otrzymana od firmy współpracującej stanowi dla niej podstawowy dokument pozwalający ustalić:

• wysokość uzyskanego przychodu,

• kwoty zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne,

• ewentualne inne dane niezbędne do prawidłowego wypełnienia zeznania podatkowego.

Składki wykazane w PIT-11 w poz. 95 nie są rozliczane przez firmę w podatku dochodowym osoby otrzymującej wynagrodzenie, lecz służą wyłącznie celom informacyjnym i umożliwiają samodzielne odliczenie ich przez podatnika. Brak PIT-11 uniemożliwiałby prawidłowe wykazanie tych składek w rozliczeniu rocznym, co mogłoby prowadzić do nieprawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania.

Współpraca z osobami na działalności nierejestrowanej a PIT-11 – podsumowanie

Wynagrodzenie wypłacane osobom wykonującym świadczenia w ramach działalności nierejestrowanej stanowi przychód z innych źródeł w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym firma wypłacająca takie należności jest obowiązana sporządzić i przekazać tym osobom informację PIT-11.

W formularzu tym należy wykazać również składki na ubezpieczenia społeczne pobrane lub opłacone przez firmę, ujmując je w poz. 95. Informacja PIT-11 umożliwia osobie prowadzącej działalność nierejestrowaną prawidłowe rozliczenie przychodu oraz odliczenie zapłaconych składek w zeznaniu rocznym, niezależnie od tego, czy posiada ona inne źródła dochodów lub inne tytuły do ubezpieczeń.