Konto Wise w działalności gospodarczej – czy trzeba je zgłaszać do urzędu skarbowego?

Coraz więcej przedsiębiorców – szczególnie tych działających w e-commerce, IT, marketingu czy obsłudze klientów zagranicznych – korzysta z rozwiązań takich jak Wise (dawniej TransferWise). Konto umożliwia przyjmowanie płatności w różnych walutach, posiadanie numerów rachunków IBAN w kilku krajach oraz realizację tanich przelewów międzynarodowych.

W praktyce bardzo często pojawia się pytanie: czy przedsiębiorca, który posiada konto na wise.com, ma obowiązek zgłoszenia go do urzędu skarbowego? Temat nie jest oczywisty na pierwszy rzut oka, dlatego przeanalizujmy go spokojnie, krok po kroku – z odniesieniem do konkretnych przepisów.

Obowiązek zgłaszania rachunków bankowych – co wynika z ustawy o NIP?

Podstawą do analizy jest ustawa z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tzw. ustawa o NIP).

Kluczowy przepis to art. 5 ust. 2b pkt 2 ustawy o NIP, który stanowi, że:

„Zgłoszenie identyfikacyjne podatników wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego, w formularzu NIP-8, zawiera dane: skróconą nazwę (firmę), wykaz rachunków bankowych, adresy miejsc prowadzenia działalności, dane prowadzącego dokumentację rachunkową (...).”

Ustawodawca wprost wskazuje więc na „wykaz rachunków bankowych”.

Co istotne – zarówno treść przepisu, jak i konstrukcja formularza NIP-8 odnoszą się do:

• rachunków bankowych,

• rachunków prowadzonych w SKOK.

Nie ma tu mowy o rachunkach w instytucjach płatniczych, fintechach czy podmiotach świadczących usługi pieniądza elektronicznego.

W prawie podatkowym nie stosuje się wykładni rozszerzającej na niekorzyść podatnika. Skoro przepis mówi wprost o rachunkach bankowych, nie można automatycznie przyjąć, że obejmuje on wszystkie rachunki finansowe dostępne online.

Czym jest Wise z punktu widzenia prawa?

Aby odpowiedzieć na pytanie o obowiązek zgłoszenia, trzeba ustalić, czy Wise jest bankiem.

Wise działa jako instytucja pieniądza elektronicznego (Electronic Money Institution – EMI), a nie jako bank w rozumieniu prawa bankowego.

W Polsce definicję banku zawiera art. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, który stanowi, że:

„Bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym.”

Wise nie jest bankiem w rozumieniu tej ustawy. Nie działa na podstawie zezwolenia bankowego, lecz jako licencjonowana instytucja pieniądza elektronicznego na podstawie przepisów o usługach płatniczych.

Dodatkowo warto spojrzeć na art. 4 ust. 1 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, który określa katalog dostawców usług płatniczych – wśród nich znajdują się m.in.:

• banki,

• instytucje kredytowe,

• instytucje pieniądza elektronicznego,

• krajowe instytucje płatnicze.

Wise mieści się w tej ostatniej kategorii – jako instytucja pieniądza elektronicznego, a nie bank. To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie.

Czy konto Wise to „rachunek bankowy” w rozumieniu ustawy o NIP?

Wracamy do art. 5 ust. 2b pkt 2 ustawy o NIP – tam ustawodawca mówi wyłącznie o „rachunkach bankowych”.

Skoro:

• Wise nie jest bankiem,

• rachunek w Wise nie jest rachunkiem bankowym w rozumieniu Prawa bankowego,

• formularz NIP-8 przewiduje zgłoszenie rachunków bankowych (oraz w SKOK),

to brak jest podstaw prawnych, aby uznać, że konto Wise podlega obowiązkowi zgłoszenia w NIP-8.

W prawie podatkowym obowiązki informacyjne muszą wynikać wprost z przepisów. Nie można ich domniemywać ani rozszerzać poprzez analogię. W konsekwencji – konto prowadzone w Wise nie podlega obowiązkowi zgłoszenia jako rachunek bankowy w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP-8.

A co z białą listą podatników VAT?

Kolejna wątpliwość, która często się pojawia, dotyczy tzw. „białej listy”.

Podstawą prawną jest art. 96b ustawy o VAT, który reguluje wykaz podatników VAT i rachunków bankowych zgłoszonych do urzędu skarbowego. W wykazie tym publikowane są rachunki rozliczeniowe prowadzone przez banki oraz rachunki w SKOK, zgłoszone do urzędu skarbowego.

Skoro rachunek Wise nie jest rachunkiem bankowym w rozumieniu prawa bankowego, nie będzie widoczny na białej liście podatników VAT.

Ma to praktyczne konsekwencje:

• jeżeli kontrahent zapłaci na rachunek Wise, nie znajdzie go w wykazie,

• może powstać obowiązek złożenia zawiadomienia ZAW-NR (art. 117ba § 3 Ordynacji podatkowej),

• przy płatnościach powyżej 15 000 zł brutto mogą pojawić się ryzyka podatkowe po stronie nabywcy.

Konto Wise w działalności gospodarczej – czy trzeba je zgłaszać do urzędu skarbowego? Nawet jeśli samo konto Wise nie wymaga zgłoszenia, jego używanie w obrocie krajowym może rodzić praktyczne komplikacje.

Podsumowując analizę przepisów:

1. Konto Wise nie jest rachunkiem bankowym ani rachunkiem w SKOK, więc nie podlega zgłoszeniu na podstawie art. 5 ust. 2b pkt 2 ustawy o NIP.

2. Rachunek Wise nie pojawi się w wykazie prowadzonym na podstawie art. 96b ustawy o VAT.

3. W kontekście art. 19 ustawy – Prawo przedsiębiorców (obowiązek rozliczeń bezgotówkowych) oraz art. 22p ustawy o PIT i art. 15d ustawy o CIT (wyłączenie z kosztów płatności dokonanych na rachunek spoza wykazu), mogą powstać wątpliwości po stronie kontrahenta.

4. Niezależnie od formy rachunku, przychody otrzymane na konto Wise podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z właściwymi przepisami (np. art. 14 ustawy o PIT lub art. 12 ustawy o CIT), a nie w zależności od tego, gdzie fizycznie wpłynęły środki.

Konto Wise w działalności gospodarczej – czy trzeba je zgłaszać do urzędu skarbowego? – podsumowanie

Odpowiedź jest dość jednoznaczna: nie ma obowiązku zgłaszania konta Wise do urzędu skarbowego, ponieważ przepisy ustawy o NIP (art. 5 ust. 2b pkt 2) odnoszą się wyłącznie do rachunków bankowych oraz rachunków w SKOK.

Wise nie jest bankiem w rozumieniu Prawa bankowego (art. 2 ustawy – Prawo bankowe), lecz instytucją pieniądza elektronicznego działającą na podstawie ustawy o usługach płatniczych.

Brak obowiązku zgłoszeniowego nie oznacza jednak pełnej neutralności podatkowej w praktyce. Konto Wise:

• nie znajdzie się na białej liście VAT (art. 96b ustawy o VAT),

• może powodować komplikacje przy dużych transakcjach krajowych,

• wymaga prawidłowego ujęcia przychodów i różnic kursowych w księgach.

W przypadku firm działających międzynarodowo Wise jest wygodnym narzędziem operacyjnym, ale warto świadomie zarządzać jego wykorzystaniem – zwłaszcza przy transakcjach z polskimi kontrahentami.