Czy możliwe jest ponowne skorzystanie z ulgi termomodernizacyjnej

Ulga termomodernizacyjna od kilku lat cieszy się dużym zainteresowaniem, zwłaszcza wśród właścicieli domów jednorodzinnych, którzy inwestują w poprawę efektywności energetycznej budynku. W praktyce wielu podatników skorzystało z niej najpierw przy montażu fotowoltaiki, a dopiero po pewnym czasie planuje kolejne prace, takie jak wymiana okien, drzwi, bramy garażowej czy docieplenie budynku. Wtedy pojawia się pytanie, czy można ponownie skorzystać z tej samej preferencji podatkowej, skoro wcześniejsze wydatki zostały już odliczone w poprzednich latach.

Przyjmijmy przykład podatniczki, która w rozliczeniu za 2019 r. skorzystała z ulgi termomodernizacyjnej w związku z zakupem i montażem instalacji fotowoltaicznej. Obecnie planuje wymianę drzwi i okien. Wie już, że tego rodzaju wydatki co do zasady mogą mieścić się w katalogu wydatków kwalifikowanych, dlatego jej wątpliwość nie dotyczy samego rodzaju prac, ale tego, czy po wcześniejszym wykorzystaniu ulgi można jeszcze raz odliczyć nowe wydatki i ponownie dysponować maksymalną kwotą 53 000 zł.

Odpowiedź wymaga rozróżnienia dwóch kwestii. Sama wymiana okien i drzwi może stanowić odrębne przedsięwzięcie termomodernizacyjne, ponieważ art. 26h ust. 1 ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ogranicza prawa do ulgi wyłącznie do jednej inwestycji. Jednocześnie jednak art. 26h ust. 2 ustawy o PIT wyraźnie wskazuje, że kwota odliczenia nie może przekroczyć 53 000 zł w odniesieniu do wszystkich realizowanych przedsięwzięć termomodernizacyjnych w budynkach, których podatnik jest właścicielem albo współwłaścicielem. To oznacza, że limit nie odnawia się przy każdej kolejnej inwestycji. Jeżeli więc został już wcześniej wykorzystany w całości, podatniczka nie może ponownie odliczyć nowych wydatków.

Limit ulgi termomodernizacyjnej nie odnawia się przy nowej inwestycji

Najważniejsza zasada wynika z art. 26h ust. 2 ustawy o PIT. Przepis ten nie wiąże limitu 53 000 zł z jednym przedsięwzięciem, jedną fakturą czy jednym etapem prac. Ustawodawca posługuje się sformułowaniem odnoszącym się do wszystkich realizowanych przedsięwzięć termomodernizacyjnych. To właśnie z tego powodu nie można przyjąć, że po zakończeniu jednej inwestycji, na przykład związanej z fotowoltaiką, podatnik otrzymuje nową pulę odliczenia na kolejne prace.

W praktyce oznacza to, że podatnik może realizować kilka przedsięwzięć termomodernizacyjnych w różnych latach, ale suma wszystkich odliczeń nie może przekroczyć ustawowego limitu. Jeżeli więc podatniczka wykorzystała już całą ulgę przy pierwszej inwestycji, to przy kolejnej modernizacji domu nie ma już wolnego limitu, który pozwalałby na następne odliczenie.

To bardzo istotne, bo w potocznym rozumieniu często zakłada się, że skoro nowe prace są odrębne i mieszczą się w katalogu wydatków kwalifikowanych, to automatycznie dają nowe prawo do odliczenia. Tymczasem art. 26h ust. 2 ustawy o PIT działa inaczej. Pozwala objąć ulgą wiele przedsięwzięć, ale cały czas w ramach jednego limitu przypisanego do konkretnego podatnika. Właśnie dlatego odpowiedź na pytanie o ponowne skorzystanie z ulgi musi być dwuczłonowa. Tak, można ponownie realizować przedsięwzięcie termomodernizacyjne i co do zasady nowe wydatki mogą należeć do katalogu ulgi. Nie, nie można ponownie otworzyć nowego limitu 53 000 zł, jeżeli poprzedni został już w całości wykorzystany.

Wymiana okien i drzwi może być odrębnym przedsięwzięciem termomodernizacyjnym

To, że limit nie odnawia się automatycznie, nie oznacza jeszcze, że nowe wydatki w ogóle nie mają charakteru termomodernizacyjnego. Przeciwnie, wymiana okien i drzwi może stanowić odrębne przedsięwzięcie termomodernizacyjne, jeżeli spełnia warunki ustawowe. Z art. 26h ust. 1 ustawy o PIT wynika, że podatnik będący właścicielem albo współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego może odliczyć wydatki poniesione na materiały budowlane, urządzenia i usługi związane z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w tym budynku, określone w odrębnych przepisach.

Skoro ustawodawca mówi o przedsięwzięciu termomodernizacyjnym, a nie tylko o jednym rodzaju inwestycji, to nie ma podstaw, aby ograniczać ulgę wyłącznie do fotowoltaiki czy jednego wybranego etapu modernizacji domu. Wymiana stolarki okiennej i drzwiowej może poprawiać efektywność energetyczną budynku i z tej perspektywy wpisywać się w cele ulgi. Istotne jest oczywiście, aby wydatek rzeczywiście mieścił się w katalogu materiałów i usług objętych preferencją, ale z pytania wynika, że podatniczka zna te zasady i nie ma co do tego wątpliwości.

Znaczenie ma też dalsza część art. 26h ust. 1 ustawy o PIT, zgodnie z którą przedsięwzięcie musi zostać zakończone w okresie 3 kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek. Ten trzyletni termin odnosi się do danego przedsięwzięcia. Nie można więc odczytywać go w ten sposób, że podatnik ma prawo zrealizować tylko jeden projekt termomodernizacyjny w życiu. Ustawa tego nie mówi. Pozwala na wiele przedsięwzięć, ale wszystkie mieszczą się w ramach jednego limitu odliczenia.

Wcześniejsze wykorzystanie ulgi przesądza o braku prawa do kolejnego odliczenia

Czy możliwe jest ponowne skorzystanie z ulgi termomodernizacyjnej - jeżeli podatniczka w rozliczeniu za 2019 r. wykorzystała już całą ulgę termomodernizacyjną, to obecnie nie ma możliwości odliczenia nowych wydatków na okna i drzwi. Nie zmienia tego ani odrębny charakter nowych prac, ani fakt, że między inwestycjami minęło kilka lat. Ustawowy limit jest bowiem jeden i nie ulega odnowieniu wraz z rozpoczęciem kolejnego przedsięwzięcia.

W tym miejscu szczególnie ważne jest literalne odczytanie art. 26h ust. 2 ustawy o PIT. Skoro przepis mówi o wszystkich realizowanych przedsięwzięciach termomodernizacyjnych, to oznacza, że wcześniejsze odliczenia należy sumować. Jeżeli ich łączna wysokość osiągnęła 53 000 zł, podatnik nie ma już podstaw do dalszego korzystania z ulgi, nawet gdy ponosi później następne wydatki kwalifikowane.

To podejście jest spójne również z konstrukcją samej preferencji. Ulga termomodernizacyjna nie została zbudowana jako mechanizm wielokrotnego, odnawialnego limitu na każde kolejne przedsięwzięcie. Jest to preferencja osobista podatnika, ograniczona łącznym limitem wartości odliczeń. W efekcie nowe prace można uznać za termomodernizację, ale nie zawsze będą one dawały realne prawo do odliczenia. Kluczowe pozostaje to, czy podatnik ma jeszcze niewykorzystaną część limitu.

Trzeba odróżnić wartość inwestycji od wysokości wykorzystanego odliczenia

W przykładzie pojawia się informacja, że podatniczka nie pamięta dokładnie, czy wcześniejsza fotowoltaika była związana z programem „Mój Prąd”. Ta okoliczność może mieć znaczenie praktyczne, ponieważ nie zawsze pełna wartość inwestycji oznacza pełne wykorzystanie ulgi. Zasada ogólna jest taka, że odliczeniu nie podlegają wydatki w części sfinansowanej lub zwróconej podatnikowi. Jeżeli więc część kosztów została pokryta z dofinansowania, do odliczenia przysługiwała jedynie ta część wydatku, którą podatniczka poniosła z własnych środków. To oznacza, że zanim ostatecznie uzna się, iż limit został wyczerpany, warto sprawdzić nie tylko sam koszt inwestycji, ale przede wszystkim kwotę faktycznie odliczoną w zeznaniu podatkowym. Może się bowiem okazać, że inwestycja była kosztowna, ale z uwagi na dofinansowanie odliczenie objęło jedynie część wydatków. W takiej sytuacji niewykluczone, że część limitu 53 000 zł nadal pozostała do wykorzystania.

Jeżeli jednak podatniczka rzeczywiście wykorzystała całą kwotę odliczenia, to obecna wymiana okien i drzwi nie da już prawa do ponownego skorzystania z ulgi. Dla bezpieczeństwa praktycznego warto więc sięgnąć do zeznania za 2019 r. albo do dokumentacji rozliczenia i ustalić, jaka dokładnie kwota została wtedy odliczona. To właśnie wysokość wykorzystanego odliczenia, a nie samo przekonanie, że „ulga została wykorzystana”, powinna przesądzać o dalszych możliwościach podatnika.

W małżeństwie limit dotyczy każdego podatnika oddzielnie

Choć w pytaniu mowa jest o jednej podatniczce, warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną praktyczną zasadę. Art. 26h ust. 2 ustawy o PIT odnosi limit 53 000 zł do podatnika, a nie do budynku jako takiego. Ma to duże znaczenie przy nieruchomościach należących do małżonków. Jeżeli budynek jest przedmiotem współwłasności, a oboje małżonkowie spełniają warunki ulgi, to każdy z nich ma własny limit odliczenia.

W praktyce nie oznacza to jednak, że ta sama podatniczka może po raz drugi skorzystać z kolejnego limitu. Oznacza jedynie, że drugi współwłaściciel, na przykład małżonek, może mieć jeszcze własny niewykorzystany limit, jeżeli wcześniej nie korzystał z ulgi albo wykorzystał ją tylko częściowo. To ważne rozróżnienie, bo czasem podatnicy utożsamiają limit z całym domem, podczas gdy przepisy przypisują go konkretnemu podatnikowi.

Jeżeli więc wcześniejsze odliczenie dotyczyło tylko jednej osoby, a drugi współwłaściciel budynku nie wykorzystał swojego limitu, to jego sytuacja może wyglądać inaczej. W pytaniu nie ma jednak takich danych, dlatego podstawowy wniosek pozostaje niezmienny. Ta sama podatniczka nie uzyska nowego limitu tylko dlatego, że planuje nową inwestycję.

Trzyletni termin zakończenia przedsięwzięcia nie tworzy nowego limitu

W praktyce wątpliwości podatników czasami wynikają także z błędnego powiązania trzyletniego terminu z odnowieniem prawa do ulgi. Tymczasem art. 26h ust. 1 ustawy o PIT mówi jedynie, że dane przedsięwzięcie termomodernizacyjne musi zostać zakończone w okresie 3 kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek. Jest to warunek prawidłowego rozliczenia konkretnej inwestycji, a nie mechanizm przyznawania nowego limitu przy kolejnych przedsięwzięciach.

Nie można więc przyjąć, że skoro pierwsze przedsięwzięcie zostało zakończone i minęło już kilka lat, to podatnik zaczyna wszystko od początku z nową pulą 53 000 zł. Ustawa nie przewiduje takiego skutku. Limit z art. 26h ust. 2 ustawy o PIT nadal obejmuje wszystkie przedsięwzięcia zrealizowane przez danego podatnika i nie zależy od tego, czy między nimi upłynął dłuższy czas.

To właśnie dlatego tak ważne jest rozdzielenie dwóch zagadnień. Jedno dotyczy tego, czy nowe prace mogą zostać uznane za odrębne przedsięwzięcie termomodernizacyjne. Drugie dotyczy tego, czy podatnik ma jeszcze niewykorzystany limit ulgi. W praktyce podatnicy często skupiają się wyłącznie na pierwszym pytaniu, a to drugie przesądza o realnej możliwości skorzystania z preferencji.

Czy możliwe jest ponowne skorzystanie z ulgi termomodernizacyjnej – podsumowanie

Ponowne skorzystanie z ulgi termomodernizacyjnej jest możliwe tylko wtedy, gdy podatnik nadal dysponuje niewykorzystaną częścią limitu 53 000 zł. Sama wymiana okien i drzwi może stanowić odrębne przedsięwzięcie termomodernizacyjne, ponieważ art. 26h ust. 1 ustawy o PIT nie ogranicza prawa do ulgi do jednej inwestycji i pozwala obejmować preferencją różne rodzaje prac modernizacyjnych, o ile mieszczą się one w ustawowym katalogu i zostaną zakończone w wymaganym terminie.

Nie oznacza to jednak, że każda nowa inwestycja daje nowy limit odliczenia. Z art. 26h ust. 2 ustawy o PIT wynika wyraźnie, że limit 53 000 zł dotyczy wszystkich realizowanych przedsięwzięć termomodernizacyjnych przez danego podatnika. Jeżeli więc podatniczka wykorzystała już całą ulgę przy wcześniejszym odliczeniu fotowoltaiki, nie może ponownie odliczyć wydatków na okna i drzwi. Inaczej byłoby tylko wtedy, gdyby po wcześniejszym rozliczeniu pozostała jeszcze niewykorzystana część limitu.