Powrót z Białorusi a ulga na powrót – czy można skorzystać

Ulga na powrót to jedna z preferencji podatkowych wprowadzonych w ramach tzw. Polskiego Ładu. Przysługuje ona osobom, które po kilku latach życia za granicą przenoszą swoje miejsce zamieszkania do Polski. W praktyce często pojawiają się wątpliwości, czy z ulgi mogą skorzystać osoby posiadające Kartę Polaka lub Kartę Stałego Pobytu, które formalnie miały prawo przebywać w Polsce, ale faktycznie mieszkały za granicą.

Takie wątpliwości powstają szczególnie w sytuacji powrotu z Białorusi, gdzie podatnicy często posiadają dokumenty uprawniające do pobytu w Polsce, ale przez wiele lat mieszkają i pracują poza Polską.

Ulga na powrót – podstawy prawne

Ulga na powrót została wprowadzona do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od 1 stycznia 2022 r. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku są określone przychody podatnika, który przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Polski.

Warunki zastosowania ulgi zostały określone w art. 21 ust. 43 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z przepisów tych wynika, że podatnik musi spełnić kilka warunków, aby skorzystać z tej preferencji podatkowej.

Warunek przeniesienia miejsca zamieszkania do Polski

Pierwszym warunkiem skorzystania z ulgi na powrót jest przeniesienie miejsca zamieszkania na terytorium Polski oraz objęcie podatnika nieograniczonym obowiązkiem podatkowym. Wynika to z art. 21 ust. 43 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przedstawionej sytuacji podatnik w maju 2022 r. przeprowadził się wraz z rodziną do Polski, zamieszkał na stałe w Polsce i podjął pracę na podstawie umowy o pracę. Oznacza to, że od tego momentu podatnik posiada centrum interesów życiowych w Polsce i podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium Polski podlegają opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania.

Brak miejsca zamieszkania w Polsce w poprzednich latach

Drugim warunkiem skorzystania z ulgi na powrót jest brak miejsca zamieszkania w Polsce przez określony okres. Zgodnie z art. 21 ust. 43 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatnik nie może mieć miejsca zamieszkania w Polsce przez:

• trzy lata kalendarzowe poprzedzające rok powrotu,

• okres od początku roku powrotu do dnia poprzedzającego zmianę miejsca zamieszkania.

W przedstawionej sytuacji podatnik mieszkał na Białorusi w latach 2014–2022, co może potwierdzić dokumentami takimi jak:

• białoruska książka pracy,

• zameldowanie na Białorusi,

• inne dokumenty potwierdzające miejsce zamieszkania.

Oznacza to, że podatnik nie posiadał miejsca zamieszkania w Polsce przez wymagany okres. Warunek ten jest więc spełniony.

Karta Polaka a ulga na powrót

Powrót z Białorusi a ulga na powrót – czy można skorzystać - kolejnym warunkiem skorzystania z ulgi na powrót jest spełnienie jednego z kryteriów określonych w art. 21 ust. 43 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten wskazuje, że ulga przysługuje m.in. osobom posiadającym:

• obywatelstwo polskie,

• Kartę Polaka,

• obywatelstwo państwa UE, EOG lub Szwajcarii.

W przedstawionej sytuacji podatnik posiadał Kartę Polaka, którą otrzymał w 2013 r. Nawet jeśli karta utraciła ważność po uzyskaniu karty stałego pobytu, nie wyklucza to prawa do ulgi.

Stanowisko takie potwierdzają interpretacje podatkowe. Przykładowo w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 25 września 2023 r., nr 0111-KDSB2-1.4011.307.2023.2.MSU wskazano, że utrata ważności Karty Polaka w związku z uzyskaniem pobytu stałego nie pozbawia prawa do ulgi na powrót.

Dokumentowanie miejsca zamieszkania za granicą

Kolejnym warunkiem skorzystania z ulgi jest posiadanie dokumentów potwierdzających miejsce zamieszkania poza Polską. Wynika to z art. 21 ust. 43 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W analizowanej sytuacji podatnik posiada dokumenty potwierdzające zamieszkanie na Białorusi. Mogą to być między innymi:

• dokumenty zameldowania,

• dokumenty zatrudnienia,

• dokumenty podatkowe,

• inne dokumenty potwierdzające pobyt za granicą.

Oznacza to, że również ten warunek jest spełniony.

Okres korzystania z ulgi na powrót

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ulga na powrót przysługuje przez cztery kolejne lata podatkowe.

Jeżeli podatnik przeniósł miejsce zamieszkania do Polski w 2022 r., może korzystać z ulgi:

• w latach 2022–2025 albo

• w latach 2023–2026.

W obu przypadkach podatnik sam decyduje, od którego roku rozpocznie korzystanie z ulgi.

Powrót z Białorusi a ulga na powrót – czy można skorzystać – podsumowanie

Podatnik, który w 2022 r. przeniósł miejsce zamieszkania z Białorusi do Polski, może skorzystać z ulgi na powrót. W przedstawionej sytuacji spełnione są wszystkie warunki określone w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podatnik może korzystać z ulgi w rozliczeniu za 2022 r. oraz w kolejnych trzech latach podatkowych, pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów wynikających z przepisów.